Táo bón sau sinh không phải lý do để chị cố gồng rặn, nhưng cũng không nên nhịn đi tiêu vì sợ bục vết khâu. Với vết khâu tầng sinh môn sau sinh, việc đi tiêu thông thường rất ít khả năng làm đứt chỉ hoặc mở lại vết rách, theo hướng dẫn chăm sóc hậu sản của NHS. Chị nên giúp phân mềm hơn, dành thời gian đi vệ sinh và trao đổi với người theo dõi sau sinh nếu táo bón không cải thiện. Đau tăng ở vết khâu, dịch có mùi, sốt hoặc đau bụng nhiều là lý do đi khám, không phải tình huống chỉ cần đổi món ăn.
Vì sao chị dễ táo bón và sợ đi tiêu sau sinh?
Có khi chị đã muốn vào nhà vệ sinh nhưng lại dừng vì nhớ cảm giác đau ở tầng sinh môn. Việc chăm em bé cũng có thể khiến chị uống ít nước, ăn thất thường hoặc bỏ qua lúc cơ thể muốn đi tiêu. Phân khô và cứng hơn, lần đi sau khó hơn, rồi chị lại càng ngại.
Táo bón có thể biểu hiện bằng phân khô cứng, khó đẩy ra, phải rặn hoặc cảm giác vẫn chưa đi hết. Không chỉ số lần đi vệ sinh, sự thay đổi so với thói quen trước đây và mức độ khó chịu cũng đáng để chị nói với bác sĩ.
Ăn thiếu chất xơ, uống ít nước, ít vận động, thay đổi sinh hoạt và tác dụng phụ của thuốc đều có thể góp phần gây táo bón. Chị nên báo cả thuốc giảm đau, thuốc sắt và các sản phẩm bổ sung đang dùng. Đừng tự bỏ thuốc đã được kê chỉ vì nghi chúng làm phân cứng.
Cảm giác đau cần được mô tả rõ: đau ở hậu môn khi phân đi qua, đau quanh vết khâu hay đau trong bụng. Những vị trí này không nhất thiết có cùng nguyên nhân. Nếu đau khiến chị không dám đi vệ sinh, chị có thể trao đổi ngay với nơi theo dõi hậu sản thay vì cố chịu.
Đi tiêu có mặc nhiên làm bục vết khâu tầng sinh môn không?
Không. Hướng dẫn của NHS về cơ thể sau sinh giải thích rằng đi tiêu rất ít khả năng làm đứt chỉ hoặc mở lại vết cắt, vết rách đã khâu. Hướng dẫn đồng thời khuyên tránh gồng rặn. Điều này giúp chị phân biệt việc đi tiêu tự nhiên với việc cố ép khi phân quá cứng.
Thông tin đó không có nghĩa mọi vết khâu đều đã ổn. Nếu bác sĩ đã thông báo chị có vết rách sâu, tổn thương liên quan cơ thắt hậu môn hoặc một hướng dẫn chăm sóc riêng, hãy làm theo hướng dẫn đã được giao. Nếu vết thương đau tăng hoặc có dịch bất thường, cần kiểm tra trực tiếp, không dùng lời trấn an chung để bỏ qua triệu chứng.
Với vết khâu tầng sinh môn, chị có thể hỏi nhân viên y tế về cách đặt nhẹ một miếng lót sạch bên ngoài vết khâu khi đi tiêu để dễ chịu hơn. NHS mô tả cách này như hỗ trợ giảm áp lực và khó chịu, không phải thao tác đẩy phân hay bảo đảm vết thương sẽ không gặp vấn đề. Không đưa vật vào trong vết thương và không kéo, cắt chỉ.
Bài này nói về vết khâu sản khoa sau sinh. Hướng dẫn không tự động áp dụng cho vết khâu sau tạo hình hoặc một phẫu thuật khác.
Chị có thể trao đổi gì về ăn uống và thói quen đi vệ sinh?
Nếu không có triệu chứng đáng lo và vẫn ăn uống được, chị có thể bắt đầu bằng những thay đổi nhẹ nhàng:
- Thêm rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt vào bữa ăn. Tăng chất xơ từ từ, thay vì đổi đột ngột sang một chế độ rất nhiều chất xơ.
- Uống nước và các chất lỏng phù hợp đều trong ngày. Nếu đã được dặn hạn chế nước vì bệnh lý, hỏi bác sĩ trước khi tăng lượng uống.
- Không trì hoãn khi muốn đi tiêu. Nhờ người thân trông em bé để chị có khoảng thời gian không bị thúc giục.
- Khi ngồi bồn cầu, thử kê chân lên một ghế thấp, vững để đầu gối cao hơn hông nếu tư thế đó không làm đau vết thương.
- Đi lại nhẹ trong giới hạn hồi phục và hướng dẫn sau sinh của chị. Không cố tập khi đang đau tăng.
Hướng dẫn xử lý táo bón ở người lớn của NHS nhấn mạnh tăng chất xơ dần, uống nước, không nhịn đi tiêu và điều chỉnh tư thế ngồi. Với người mới sinh, chị vẫn cần đặt những gợi ý này trong tình trạng vết thương và hướng dẫn xuất viện của mình.
Nếu phân vẫn cứng hoặc mỗi lần đi rất đau, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thuốc phù hợp. Nói rõ chị đang cho con bú, đã sinh thường hay sinh mổ, có vết khâu nào và đang dùng thuốc gì. Không tự áp dụng liều thuốc trên mạng, thụt tháo hoặc cố lấy phân ra bằng tay.
Chị nên chuẩn bị những câu hỏi nào trước khi gọi bác sĩ?
Chị không cần tự tìm tên bệnh. Ghi lại điều đang xảy ra và hỏi theo tình huống của mình sẽ hữu ích hơn:
| Điều chị ghi lại | Câu hỏi có thể mang đến buổi trao đổi |
|---|---|
| Lần đi tiêu gần đây, phân cứng hay mềm, có phải gồng rặn không | Tôi nên điều chỉnh ăn uống trước hay cần thuốc giúp phân mềm hơn? |
| Đau ở hậu môn, vết khâu hay bụng; đang giảm hay tăng | Vị trí đau này có cần khám trực tiếp không? |
| Vết khâu có đỏ, sưng, hở hoặc dịch có mùi không | Tôi có cần kiểm tra vết thương sớm hơn lịch hẹn không? |
| Danh sách thuốc sắt, thuốc giảm đau và sản phẩm bổ sung | Có thuốc nào cần được xem lại vì táo bón không? |
| Đang cho con bú và hướng dẫn xuất viện đang áp dụng | Nếu cần thuốc, lựa chọn nào phù hợp với tình trạng của tôi? |
| Có són phân hoặc không giữ được lúc muốn đi tiêu không | Tôi cần được đánh giá hậu sản theo hướng nào? |
Chị có thể đọc thêm về thay đổi vùng kín sau sinh và lúc cần đi khám để tách khó chịu khi hồi phục khỏi dấu hiệu cần được đánh giá sớm.
Khi nào cần hỏi bác sĩ thay vì tiếp tục tự xử lý?
Hãy liên hệ người theo dõi sau sinh khi táo bón không cải thiện, thường xuyên tái diễn, có máu trong phân hoặc đau khi đi tiêu rõ. Són phân hay đi tiêu ngoài ý muốn cũng cần được báo, không nên giấu vì ngại.
Nếu vết khâu đau hơn, vùng quanh vết thương đỏ hoặc sưng, có mủ hay dịch có mùi, chị nên liên hệ cơ sở sản khoa sớm. Hướng dẫn của NHS về vết rách và cắt tầng sinh môn xem những thay đổi đó là dấu hiệu cần trao đổi để kiểm tra khả năng nhiễm trùng.
Sốt kèm bụng đau, đau bụng nhiều hoặc tình trạng xấu đi rõ cần được đánh giá khẩn. Nếu đồng thời ra máu âm đạo rất nhiều, choáng, đau ngực hoặc khó thở, hãy đến cơ sở cấp cứu hoặc gọi cấp cứu. Không chờ lịch tư vấn thẩm mỹ và không mặc định tất cả khó chịu đều do táo bón.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nhịn đi tiêu để bảo vệ vết khâu không?
Không nên nhịn chỉ vì sợ vết khâu. Trì hoãn khi có nhu cầu có thể góp phần làm táo bón. Nếu chị đau đến mức không dám đi, hãy báo người theo dõi hậu sản để được hướng dẫn giảm khó chịu và xử lý phân cứng.
Đang cho con bú có thể tự chọn thuốc nhuận tràng không?
Chị nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ để lựa chọn phù hợp, nhất là khi đang có vết khâu và dùng thuốc khác. Cho con bú không có nghĩa mọi thuốc nhuận tràng đều bị cấm, nhưng cũng không phải lý do để tự dùng bất kỳ sản phẩm nào được giới thiệu là tự nhiên.
Thuốc sắt đang dùng có cần báo bác sĩ không?
Có. Hãy báo tên sản phẩm, cách dùng đang được kê và thời điểm táo bón bắt đầu. Bác sĩ có thể xem lại toàn bộ thuốc và hướng xử lý. Không tự ngừng thuốc sắt hoặc thuốc kê đơn khác trước khi trao đổi.
Đau bụng nhiều hoặc có máu trong phân nên làm gì?
Chị cần được đánh giá y tế thay vì tiếp tục thử mẹo tại nhà. Đau bụng nhiều, sốt hoặc tình trạng xấu đi là lý do khám khẩn. Máu trong phân cũng cần báo bác sĩ; không tự kết luận là trĩ nếu chưa được kiểm tra.
Nếu đang có triệu chứng, chị nên khám sản phụ khoa hoặc chuyên khoa phù hợp trước, không chờ can thiệp thẩm mỹ. Khi sức khỏe đã được đánh giá và chị muốn hỏi hướng tư vấn vùng kín, có thể liên hệ ekip bác sĩ Phòng khám thẩm mỹ Dr. Tiến. Việc tư vấn thẩm mỹ không thay thế chăm sóc hậu sản hay xử lý táo bón.
